Wat is het Auto-Immuun Protocol?

Het Auto-Immuun Protocol (AIP) is een strategie om de symptomen van auto-immuunziekten te helpen controleren. Dieet en lifestyle hebben een grote impact op het verloop van auto-immuunziekten en door de juiste aanpassingen in dieet en lifestyle stel je het immuunsysteem in staat zichzelf beter te reguleren en stel je het lichaam in staat te herstellen. Auto-immuunziekten zijn chronisch en kunnen niet genezen of teruggedraaid worden. Als je lichaam eenmaal in staat is eigen weefsel aan te vallen kun je dat niet “ontleren”. Wél is het voor veel mensen mogelijk om, via dieet en lifestyle interventies zoals beschreven in het AIP, hun symptomen beter onder controle te krijgen, zich gezonder en energieker te voelen, hun kwaliteit van leven te verbeteren en veel beter te begrijpen waar hun lichaam wel en niet blij van wordt.

Ontstaan van het AIP

Het AIP is een aangepaste versie van het Paleo dieet, waarvan Dr. Loren Cordain de grondlegger is. Het Paleo dieet is een benadering van ons “natuurlijke” dieet. Een dieet dat over het algemeen vrij is van bewerkt en geraffineerd voedsel, granen, de meeste bonen en peulvruchten en (niet biologisch) zuivel. Een dieet wat focust op volop groenten, eiwit in de vorm van vlees, vis en ei, noten en zaden en gezonde vetten. Veel mensen ervaren dat door “Paleo” te eten, zij zich inderdaad veel beter voelen dan op een “standaard westers dieet”. Mensen met een auto-immuunziekte hebben een lichaam dat vaak gevoeliger reageert op voeding, omdat het een gevoeliger immuunsysteem heeft. In 2010 en 2011 werden voor het eerst aanpassingen van het Paleo dieet beschreven voor mensen met auto-immuunziekten. In 2012 ondervond Dr. Sarah Ballantyne, PhD – medisch onderzoeker gespecialiseerd in het immuunsysteem – dat door dieet en lifestyle aanpassingen zij haar 4 (!) auto-immuunziekten veel beter onder controle kreeg. Ze besloot haar carrière hieraan te wijden en ontwikkelde in de afgelopen jaren het Auto-Immuun Protocol tot wat het vandaag is. In 2014 bracht zij The Paleo Approach uit, een gedetailleerd boek, waarin 1200 wetenschappelijke artikelen worden aangehaald, waarin ze de wetenschap achter het AIP zeer grondig toelicht. In juni 2019 bracht ze een ebook uit, The Autoimmune Protocol, met daarin de laatste update van het Auto-Immuun Protocol. Sinds 2012 is door haar werk en het publiceren van veel informatie via haar blog www.thepaleomom.com het AIP in bekendheid toegenomen en is er een levendige AIP community ontstaan van mensen die het AIP gevolgd en hun positieve ervaringen delen. Vandaag is Dr. Sarah Ballantyne PhD wereldwijd de leidende expert en autoriteit op het gebied van het AIP.
In Nederland zijn er duizenden mensen al bekend met AIP. Echter, een goede Nederlandstalige bron van informatie bleef achter. AIP Nederland is het eerste Nederlandstalige platform volledig gewijd aan het Auto-Immuun Protocol. Alle informatie die AIP Nederland verstrekt is gebaseerd op deze laatste update van het Auto-Immuun Protocol. Oprichtster van AIP Nederland is Sera Yeramian, lees hier meer over AIP Nederland en over haar persoonlijke verhaal.

Hoe werkt het AIP bij auto-immuunziekten?

Er zijn meer dan 100 vastgestelde auto-immuunziekten en nog meer ziekten waarvan het vermoeden bestaat dat deze een auto-immuun oorsprong hebben. Bekijk hier de complete lijst met auto-immuunziekten. Honderdduizenden mensen in Nederland en België lijden aan 1 of meerdere auto-immuunziekten. Veelvoorkomende zijn ziekte van Hashimoto (aantasting van de schildklier), Reumatoïde Artritis (aantasting van de gewrichten), ziekte van Crohn (aantasting van de darmen), Coeliakie (aantasting van de darmwand door gluten), Psoriasis (aantasting van de huid) en Diabetes type 1 (aantasting van de alvleesklier, waardoor deze niet meer in staat is voldoende insuline aan te maken).
Hoewel genetische aanleg ongeveer 1/3e van het risico vertegenwoordigd op het ontwikkelen van een auto-immuunziekte, zijn er meer factoren die meespelen bij het ontwikkelen van een auto-immuunziekte, zoals omgevingsinvloeden, eerdere infecties, dieet en lifestyle (stress, slaap, beweging en sociale/emotionele connectie).
Een deel van bovenstaande factoren hebben we geen invloed op, maar dieet en lifestyle voor een groot deel wel. Dit betekent dat de ontwikkeling van een auto-immuunziekte, voor een deel gelinkt is aan de keuzes die je maakt ten aanzien van voeding en lifestyle. Dit betekent ook dat als je een auto-immuunziekte hebt, je meer grip kunt krijgen op je symptomen door aanpassingen te maken in je dieet en lifestyle, zoals het managen van stress, je slaapgewoonten, de mate van beweging en sociale connectie. Dit is niet alleen wetenschappelijk onderbouwd, maar blijkt ook uit de talloze mensen die hun symptomen beter onder controle kregen door het AIP te volgen. Waaronder ook oprichtster van AIP Nederland Sera Yeramian (lees hier haar verhaal).
Hoewel verschillende auto-immuunziekten verschillende weefsels in het lichaam aanvallen, is het onderliggende mechanisme, wat bij alle auto-immuunziekten fout gaat, vergelijkbaar: ons immuunsysteem, wat normaal gesproken indringers van buiten moet aanvallen, valt in plaats daarvan onze eigen cellen aan (eiwitten, cellen, weefsels). Welke specifieke weefsels, cellen of eiwitten ons immuunsysteem aanvalt, bepaalt welke auto-immuunziekte zich manifesteert.

Wat zorgt ervoor dat ons lichaam zo door de war is dat het eigen cellen, weefsels of eiwitten aanvalt?

Hier zijn een aantal stappen voor nodig:

  1. Ten eerste heb je auto-antistoffen nodig, dus stoffen die kunnen reageren op een eiwit van ons eigen lichaam. Ongeveer 30% van de mensen heeft auto-antistoffen in het lichaam. Maar niet bij al deze mensen ontwikkelt een auto-immuunziekte. Waarom niet? Er is meer nodig voor een auto-immuunziekte om zich te manifesteren;
  2. Omdat auto-antistoffen relatief veel voorkomen, heeft ons lichaam een beveiligingssysteem ingebouwd: een mechanisme waarbij bepaalde cellen van het immuunsysteem (“regulatoire T-cellen”) een aanval kunnen stoppen. Bij mensen met een auto-immuunziekte werkt dit beveiligingssysteem niet goed. In andere woorden: bij mensen met een auto-immuunziekte worden die auto-antistoffen niet tot halt geroepen, zoals bij gezonde mensen wel gebeurt.
  3. Ten derde is er een stimulans nodig om het immuunsysteem te activeren. En als het activeert, kan het maar moeilijk in toom gehouden worden, zie punt 2;
  4. Ten vierde, wanneer er voldoende schade is opgebouwd door het aanvallen van eigen cellen, weefsel of eiwit, zal een auto-immuunziekte zich manifesteren en zijn symptomen voelbaar en (soms ook) zichtbaar.

Kortom. Het immuunsysteem reguleert zichzelf niet goed, bij mensen met auto-immuunziekten. Het mooie is, dieet en lifestyle hebben invloed op hoe goed het immuunsysteem zichzelf kan reguleren! Hoe het AIP werkt, is dat het via dieet het lichaam voorziet van de voedingsstoffen die nodig zijn voor immuunsysteem regulatie, darmgezondheid, hormoonregulatie en weefsel herstel (daar zijn o.a. een groot scala aan vitaminen, mineralen en eiwitten bij betrokken!), als ook via dieet én lifestyle zorgt voor vermindering van immuunsysteem stimulatie. Bij een immuunsysteem wat de neiging heeft overactief te zijn, is stimulering van het immuunsysteem door ongunstige dieet- en lifestyle keuzes het laatste wat je wilt.

Het AIP werkt middels vier pijlers: voedzaam dieet, darmgezondheid, hormoonregulatie en immuunsysteemregulatie.

Het auto-immuun protocol kent 4 pijlers, waarvan we, door meer dan 1200 wetenschappelijke studies, inmiddels weten dat deze een belangrijke rol spelen bij auto-immuunziekten. De dieet & lifestyle adviezen in het AIP zijn gericht op:

1 - Een <strong>voedzaam</strong> dieet.

1 - Een voedzaam dieet.

Met nutrient density, in het Nederlands vertaald als “voedzaam dieet”, wordt een dieet bedoeld dat rijk is aan de nodige vitaminen, mineralen, antioxidanten, vetzuren en aminozuren dat het lichaam nodig heeft om te kunnen functioneren. Ons immuunsysteem, net als elk system in ons lichaam, heeft al deze voedingsstoffen nodig om hun werk te kunnen doen. Tekorten in bovengenoemde “micronutriënten”, is een belangrijke factor die meespeelt bij het ontstaan en bij de ontwikkeling van auto-immuunziekten. Een dieet waarin je focust op het consumeren van de meest voedzame voedingsmiddelen die er zijn, stelt je lichaam in staat de tekorten aan te vullen en op die manier te zorgen voor een betere regulering van het immuunsysteem, hormonen, onze natuurlijke detox mechanismen en de productie van neuro-transmitters. Bovendien, zorgen deze voedingsstoffen er ook voor dat beschadigd weefsel ondersteund wordt in het herstel.

2 - <strong>Darm</strong>gezondheid

2 - Darmgezondheid

Dysbiose in de darmen (een onbalans tussen goede en slechte darmbacteriën) en een verhoogde doorlaatbaarheid van de darmen (ook bekend als leaky gut, “lekkende darmen”) zijn belangrijke facilitatoren van de ontwikkeling van auto-immuunziekten. De voeding die in het AIP wordt aanbevolen stimuleert het ontstaan van een gezonde darmflora. Voeding waarvan bekend is dat deze de darmwand kunnen irriteren of beschadigen worden vermeden in het AIP, terwijl voeding waarvan bekend is dat het juist bijdraagt aan het herstellen van de darmwand worden juist aanbevolen in het AIP. Er is een duidelijk verband tussen darmgezondheid en het immuunsysteem. Daarom is het zorgen voor het herstellen van darmgezondheid zo’n belangrijke pijler in het AIP. Het is een voorwaarde voor je lichaam om te kunnen herstellen.

3 - <strong>Hormoon</strong>regulatie

3 - Hormoonregulatie

Wat we eten, wanneer we eten en hoeveel we eten beïnvloedt verschillende hormonen in ons lichaam, die op hun beurt weer een rol spelen in ons immuunsysteem. Wanneer deze hormonen door de war worden gebracht (wat gebeurt als je teveel suiker eet, of de hele dag door ‘graast’ in plaats van een aantal maaltijden eet die wat verder verspreid liggen), dan wordt indirect het immuunsysteem ook beïnvloed (meestal gestimuleerd!). Het AIP is erop gericht om via dieet en lifestyle ervoor te zorgen dat hormonen weer in balans komen en daarmee indirect het immuunsysteem ook. Lifestyle factoren die ook veel invloed hebben op hormoonregulatie zijn voldoende slaap, managen van stress, tijd buiten doorbrengen en de hoeveelheid beweging die je krijgt.

4 - <strong>Immuunsysteem</strong>regulatie	</span>

4 - Immuunsysteemregulatie

Wanneer het immuunsysteem beter in staat is zichzelf te reguleren, en naarmate beschadigd weefsel gelegenheid krijgt te herstellen, nemen ook de symptomen van auto-immuunziekten af. Een gezonde darmflora, een hersteld functioneren van de darmwand, een dieet dat voorziet in voldoende micronutriënten en het reguleren van belangrijke hormonen die het immuunsysteem beïnvloeden, draagt allemaal bij aan immuunsysteemregulatie. Door het AIP te volgen, bied je je lichaam niet alleen de nodige voedingsstoffen, maar geef je je lichaam ook een “pauze” van allerlei prikkels die het immuunsysteem stimuleren, en daarmee gelegenheid om te herstellen.

Ontsteking speelt een rol in alle auto-immuunziekten. En ontsteking is bij uitstek een aspect waar voeding enorm veel verschil kan maken. Dit betekent dat elke auto-immuunziekte baat heeft bij het verminderen van ontstekingen in het lichaam. De factoren dieet, slaap, stress, beweging en sociale connectie hebben hier grote invloed op en zijn beschreven in het Auto-Immuun Protocol.

Wat houdt het Auto-Immuun Protocol (AIP) precies in?

Het Auto-Immuun Protocol beschrijft 5 factoren die invloed hebben op het verloop van auto-immuunziekten. Dit zijn:
AIP lifestyle factoren - AIP Nederland

Het AIP dieet is een eliminatie dieet, wat inhoudt dat je in fase 1 (de eliminatiefase) alle “AIP NEE” voeding vermijdt, en in fase 2 (de herintroductiefase), nadat je je lichaam de kans hebt gegeven zich te herstellen, je stapsgewijs voeding herintroduceert en kijkt of jouw lichaam daar goed op reageert.

Welke voeding vermijdt je in de eliminatiefase van het AIP dieet? Om die beoordeling te maken is gekeken naar welke stoffen bepaalde voeding bevat. De stoffen in voedingsmiddelen kunnen we indelen in twee categorieën: stoffen die onze gezondheid bevorderen (zoals vitaminen en mineralen) en stoffen die onze gezondheid ondermijnen (zoals ontstekingsbevorderende stoffen).

Sommige voeding bevordert duidelijk onze gezondheid, omdat ze bomvol goede voedingsstoffen zitten, en niet tot nauwelijks stoffen die onze gezondheid ondermijnen. Voorbeelden zijn: de meeste groenten, orgaanvlees, vis en zeevruchten.

Ook zijn er voedingsstoffen die duidelijk niet goed voor ons zijn, omdat ze relatief weinig waardevolle voedingsstoffen bevatten (die je beter uit andere voeding kunt krijgen!), maar wel verschillende problematische stoffen bevatten. Voorbeelden zijn: granen die gluten bevatten, pinda’s en de meeste soja producten.

Veel voeding valt tussen deze 2 uiterste categorieën in: voedingsmiddelen die zowel waardevolle nutriënten bevatten, maar ook problematische stoffen waar ons lichaam last van kan hebben. Tomaten zijn hier een voorbeeld van. Tomaten bevatten zowel waardevolle vitaminen, als ook verschillende stoffen die ons immuunsysteem ongewenst kunnen stimuleren.

Het grootste verschil tussen het Auto-Immuun Protocol en andere diëten, is waar de lijn wordt getrokken tussen “JA” en “NEE” voedingsmiddelen. Mensen die overwegend gezond zijn kunnen over het algemeen meer verschillende voedingsmiddelen tolereren. In het Auto-Immuun Protocol zijn, in de eliminatiefase, alleen díe voedingsmiddelen toegestaan die duidelijke winnaars zijn. Daarom wordt in het AIP de nadruk gelegd op de meest voedzame voedingsstoffen die beschikbaar zijn, zoals de meeste groenten, orgaanvlees en vis en zeevruchten. Het AIP elimineert daarentegen voeding die het immuunsysteem stimuleert of de darmenwand beschadigen, die in andere gezonde diëten over het algemeen wel worden gepromoot zoals: nachtschade groenten (paprika, tomaat, aardappel en aubergine), noten, zaden en alcohol.

Op die manier zorgt het AIP ervoor dat het lichaam wordt gevoed met noodzakelijke voedingsstoffen, en tegelijkertijd worden dát eten vermeden wat juist een mogelijke trigger kan zijn voor je auto-immuunziekte, of ten minste in de weg kan staan van jouw herstel.

Het AIP is heel handige en uitgebreide toolbox die jou helpt tijdens jouw ontdekkingstocht waarbij je zoveel leert over het functioneren van je lichaam en hoe jouw lichaam reageert op bepaalde voeding, stress, slaap, beweging en connectie. Ook bevat het AIP tips en methodes om het AIP aan te passen aan jouw specifieke (gezondheids)situatie.

Het AIP is een holistische benadering van gezondheid. Dat wil zeggen: het focust niet alleen op dieet, maar kijkt naar het totaalplaatje: ook lifestyle factoren die van belang zijn voor onze immuunfunctie, darmgezondheid en hormoongezondheid. Lifestyle factoren zijn: het krijgen van voldoende slaap, het managen van stress, een actieve levensstijl (maar niet te intensief sporten) en sociale connectie.

Chronische stress en te intensief sporten draagt bij aan een verhoogde doorlaatbaarheid van de darm (“lekkende darm”). Stress, beweging en slaap hebben alle drie invloed op hormonen. Zo is bijvoorbeeld onze gevoeligheid (resistentie) voor insuline meer afhankelijk van deze lifestyle factoren dan van dieet. Daarbovenop is het functioneren van ons immuunsysteem direct gelinkt aan deze lifestyle factoren. Gestrest zijn, slecht slapen, de hele dag zittend doorbrengen of juist te intensief sporten stimuleert ontsteking in ons lichaam. Bovendien reguleert het immuunsysteem zich het beste tijdens onze slaap. Slaap kwaliteit is vaak gerelateerd aan de mate waarin we kunnen ontspannen (versus stress). En tot slot is er toenemend wetenschappelijk bewijs achter het belang van sociale connectie, een gevoel van verbondenheid en tijd besteden in de natuur voor ons immuunsysteem.

Het AIP is gebaseerd op meer dan 1200 klinische studies en gesteund door klinische studies

In 2017 heeft een studie plaatsgevonden in de VS, waarbij 15 patiënten met actieve darmontsteking het AIP hebben gevolgd. Gedurende 6 weken gingen zijn door een geleidelijke transitie naar het AIP dieet, wat ze vervolgend 5 weken strikt hebben gevolgd. De patiënten werden nauwlettend gevolgd en werden gecoacht. Bij 11 van de 15 patiënten (73%), was hun ontsteking in remissie in week 6 en bleven in remissie gedurende de 5 weken dat zij het AIP volgde. Alle patiënten, ook de 4 bij wie de ontsteking niet in remissie kwam, gaven aan duidelijke verbetering te ervaren in hun symptomen.

In 2019 is een vergelijkbare studie gedaan naar 17 vrouwen met de ziekte van Hashimoto. Na een 6-weekse transitiefase volgden zij 4 weken het Auto-Immuun Protocol. Op twee manieren is het effect gemeten: de ervaren last van symptomen, gemeten door een Medisch Symptomen Onderzoek. Deze score daalde van gemiddeld 92 aan het begin van de studie naar 29 na afloop van het 10 weken durende onderzoek. Ten tweede warden significante dalingen gemeten van het C-reactief proteïne als ook het aantal witte bloedcellen (indicatoren voor ontsteking in het bloed).

Er zijn verschillende klinische studies uitgevoerd die het effect van het Wahls Protocol gebruikten bij multiple sclerosis. Het Wahls Protocol is ontwikkeld door Dr. Terry Wahls, zelf MS patiënt en arts, die haar ziekte ermee onder controle kreeg en er nu over schrijft en les geeft aan medische universiteiten over de hele wereld. Meer informatie vindt je op https://terrywahls.com/. Het Wahls Protocol is nagenoeg gelijk aan het Auto-Immuun Protocol, op een handvol voedingsmiddelen na, zoals nachtschade groenten die in het Wahls Protocol wel zijn toegestaan. Dit komt omdat de focus van het Wahls Protocol ligt op het functioneren van mitochondriën (het onderdeel van onze cellen die verantwoordelijk zijn voor de omzetting van energie), wat resulteert in een iets andere beoordeling van welke voedingsmiddelen wel/niet toegestaan zijn in dat protocol. Afgezien van die kleine verschillen zit er veel overlap tussen beide aanpakken.

Er is wereldwijd groeiende aandacht voor het AIP, zowel door mensen met auto-immuunziekten als door artsen en andere professionals in de gezondheidszorg. Het delen van ervaringen, door een actieve en groeiende online AIP community geeft inzicht op de effecten die mensen in de praktijk ervaren. In toenemende mate wordt dieet en lifestyle, ook het Auto-Immuun Protocol, onderzocht en gezien als een wezenlijk onderdeel van het behandelen van auto-immuunziekten. Niet alleen als een aanvullende, secundaire interventie, maar als een vorm van gezondheidszorg waar mensen zelf invloed op hebben.

Wat eet je wel en niet in het AIP dieet?

Wanneer je het AIP dieet volgt zal je bewust gaan werken aan het verhogen van voedzame voeding, dat veel vitaminen en mineralen bevat, terwijl je tegelijkertijd voeding vermijdt die mogelijke triggers kunnen zijn voor jouw ziekte.

Voeding heeft invloed op elke chronische ziekte. Daarmee is voeding nog steeds geen wondermiddel of geneesmiddel. Auto-immuunziekten zijn chronisch en kunnen niet genezen worden. Het effect van dieet aanpassingen hangen af van de ziekte waarmee je te maken hebt, hoe lang je het hebt, hoe agressief het is, wat voor andere verstorende factoren er bij jou meespelen. De effecten kunnen variëren van het compleet in remissie brengen van je ziekte en vrij zijn van symptomen, tot het verminderen van de snelheid waarmee je ziekte ontwikkelt en vermindering van symptomen tot een overall verbetering van jouw kwaliteit van leven. Al deze stappen vooruit in iemands gezondheid zijn successen die een groot verschil kunnen maken. Ook al is er geen wondermiddel voor auto-immuunziekten en is het AIP dat ook niet. Het AIP is wél een heel krachtige toolbox met strategieën om aan je gezondheid te werken. Een natuurlijke manier van zorg die je jezelf kunt gunnen.

Je zult merken dat naarmate je je verdiept in het AIP en je het AIP gaat volgen, je je eet keuzes steeds meer baseert op de vraag: draagt deze voeding bij aan verbetering van mijn gezondheid of maak ik het mijn lichaam hiermee juist nog moeilijker?

Omdat je meer begrijpt over het effect dat voeding heeft op jouw gezondheid zul je je lichaam beter willen voeden (i.p.v. vullen), met voeding die jouw lichaam nodig heeft om te stoppen zichzelf aan te vallen, om beschadigd weefsel te helpen herstellen: eiwitten, koolhydraten en goede vetten voor een normale spijsvertering, de aanmaak van nieuw weefsel en hormonen en moleculen; ook het hele scala aan vet-oplosbare vitaminen (A, D, K en E) als ook alle water-oplosbare vitaminen, mineralen en antioxidanten om ontsteking tegen te gaan, het immuunsysteem te reguleren en om de verschillende systemen in je lichaam beter te helpen functioneren.

Het AIP dieet is een eliminatiedieet. Dit houdt in dat je in de eerste fase alle “AIP NEE” voeding vermijdt en dat je na verloop van tijd, wanneer je je lichaam in staat hebt gesteld zo goed als mogelijk te herstellen, je voeding stapsgewijs herintroduceert. Het AIP dieet is dus niet ontworpen als dieet wat je de rest van je leven voor 100% moet volgen. Het is ontworpen om je lichaam gedurende een bepaalde periode “rust” te geven van een groot scala aan allergenen, immuuntriggers, boosdoeners voor je darmgezondheid en hormonen. Vervolgens is het zaak te onderzoeken waar jouw lichaam wel en niet goed op reageert.

In deze blogpost lees je meer over het AIP dieet.

Wil je gratis 3 handige PDF’s ontvangen in je mailbox, met daarin de complete lijst van AIP JA ETEN, AIP NEE ETEN en een handig HERINTRODUDCTIE overzicht? Vul hier je naam en email adres in en je ontvangt de PDF’s direct in je mailbox! Je staat daarmee ook op de AIP Nederland mailinglijst, dus je blijft ook op de hoogte van ons laatste nieuws en events!

Tot slot

Uiteindelijk gaat het erom, met de kennis en tools die het Auto-Immuun Protocol aanreikt, keuzes te maken op het gebied van dieet en lifestyle die resulteren in jouw optimale gezondheid. De combinatie van de factoren dieet, slaap, stress, beweging en sociale connectie, maken het Auto-Immuun Protocol zo’n gebalanceerd, holistisch en krachtig protocol. Ook maakt het Auto-Immuun Protocol duidelijk dat bij mensen met auto-immuunziekten veel zaken overeenkomen, maar ook dat er sprake is van bio-individualiteit: onze unieke set aan genen en ervaringen in onze levens zorgen ervoor dat wat werkt voor de een niet per se werkt voor de ander. De uiteindelijke set aan dieet en lifestyle keuzes die voor jou het beste werkt, ondervind je het beste zelf. Gebruik makend van verschillende hulpbronnen die beschikbaar zijn: dieet en lifestyle zoals beschreven in het Auto-Immuun Protocol, behandeling door jouw reguliere artsen en specialisten, orthomoleculaire therapeuten en andere vormen van aanvullende zorg, eventuele onderzoeksresultaten die inzicht geven in jouw specifieke situatie.

Behoefte aan begeleiding bij het Auto-Immuun Protocol? Lees hier meer over de mogelijkheden voor individuele begeleiding.

AIP Nederland Instagram

En voor veel meer (bijna dagelijkse) inspiratie en informatie volg je AIP Nederland op Instagram
Natuurlijk Gezondheidscentrum
Voorschoterlaan 40,3062 KP, Rotterdam
KvK 73926396
info (@) aipnederland.nl

Schrijf je hier in om op de hoogte te blijven van AIP Nederland nieuws en acties!